پایگاه خبری رج خبر/ اختصاصی/ پایداری جهانی در دل بحران عدم قطعیت: در چشماندازی از یک کلانشهر، ابرهای تیره و توفانی، آیندهای نامعلوم را به تصویر میکشند — نمایی از اقتصاد جهانی که در وضعیتی بیسابقه از عدم قطعیت قرار دارد.
شکافهای ژئوپلیتیکی در حال گسترشاند و تصمیمگیرندگان با رشد کند اقتصادی، محدودیتهای مالی، و فزونی یافتن تعارض بین اولویتهای ملی و جهانی دستوپنجه نرم میکنند.
فناوریهای در حال تحول، دگرگونیهای جمعیتی و آسیبپذیریهای روزافزون اقلیمی، در سالهای پیشرو، چشمانداز جهانی را بیش از پیش بازتعریف خواهند کرد.
پایداری؛ چالش اصلی رقابتپذیری جهانی
در چنین شرایطی، حفظ پایداری و رقابتپذیری نه تنها دشوارتر، بلکه حیاتیتر از همیشه شده است. شناسایی مشکلات یک چیز است، اما یافتن راهکارها کاری بهمراتب دشوارتر است. توانایی در تدوین استراتژی برای مقابله با نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی، همان چیزی است که کشورها و شرکتها را در حفظ و تقویت مزیت رقابتیشان یاری خواهد کرد.
جهان امروز درگیر موجی از تحولات و تهدیدات همزمان است؛ از افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی و نوسانات اقتصادی گرفته تا شتاب فناوری و بحرانهای اقلیمی. در چنین شرایطی، دستیابی به پایداری – چه در سطح کشورها و چه در ساختار شرکتها – به اصلیترین عامل حفظ موقعیت رقابتی تبدیل شده است.
پایداری فقط به معنای بقا نیست، بلکه توانایی تطبیق، تصمیمگیری راهبردی و پیشرفت در میانه بیثباتیهای گسترده است. در این گزارش، رهبران چهار صنعت کلیدی استراتژیهای خود را برای حفظ پایداری در دنیایی پر از نااطمینانی به اشتراک گذاشتهاند.
در دومین نسخه از سلسله گزارشهای «آیندههای اقتصادی جهانی» که با همکاری مجمع جهانی اقتصاد و شرکت Accenture تدوین شده، چهار سناریو محتمل برای آینده رقابتپذیری طی پنج سال آینده ترسیم شدهاند. هر یک از این سناریوها، ظرفیت دگرگونسازی صنایع و استراتژیها را دارند.
ریسکهای ژئوپلیتیکی؛ تهدیدی مستقیم برای بانکها
در همین راستا، از چهار مدیر ارشد اجرایی پرسیدهایم:
۱. مهمترین نیروی مخرب و تحولآفرین در رقابتپذیری صنعت شما چیست و چرا؟
۲. و مهمترین تغییر استراتژیک که در واکنش به این نااطمینانیها در حال وقوع است، کدام است؟
بارت بروور، رئیس توسعه شرکتی، گروه بانکی ING:
«مهمترین عامل مخرب برای رقابتپذیری در نظام بانکی اروپا، ریسکهای ژئوپلیتیکی است.»
این ریسکها شامل جنگ در اوکراین، افزایش تنشها میان قدرتهای جهانی مانند آمریکا و چین، و عدم اطمینان نسبت به زنجیرههای تأمین و تعرفههای تجاری میشود. این شرایط، ثبات مالی را تهدید کرده و فعالیتهای فرامرزی بانکها را مختل میسازد. همچنین، منجر به افزایش پراکندگی در مقررات بینالمللی شده که پیچیدگی و هزینههای انطباق را برای بانکها بالا برده است.
ریسکهای ژئوپلیتیکی همچنین بر نرخ بهره، تورم و شرایط اعتباری تأثیرگذارند که مستقیماً بر سودآوری و میزان ریسک بانکها اثر میگذارد.
در همین حال، افزایش تهدیدات سایبری نیز یکی از ابعاد فزاینده این ریسکهاست که بانکها را مجبور به سرمایهگذاری گسترده در تابآوری دیجیتال و تداوم عملیاتی کرده است.
در حالیکه عواملی مانند نوآوری مبتنی بر هوش مصنوعی، مقررات اقلیمی و کمبود نیروی انسانی نیز بر این صنعت اثر دارند، اما ریسک ژئوپلیتیکی به دلیل ظرفیت بالای آن در ایجاد اختلالات ناگهانی و سیستماتیک، چالشبرانگیزترین عامل محسوب میشود.
پاسخ بانکها چیست؟
بانکها اکنون ارزیابی ریسک ژئوپلیتیکی را در چارچوبهای اصلی مدیریت ریسک خود ادغام کردهاند، سرمایه و ذخایر نقدینگی خود را تقویت میکنند و سرمایهگذاریهای سنگینی در زمینه امنیت سایبری و تابآوری عملیاتی انجام میدهند.
دسترسی به منابع؛ عامل کلیدی در انرژی
ژان-پاسکال کلمنسون، معاون ارشد استراتژی و بازارها، شرکت TotalEnergies:
«در دسترس بودن منابع، حیاتیترین عامل در رقابتپذیری بخش انرژی است.»
کشورهای خاورمیانه برای سالها در صادرات نفت و فرآوردههای پالایشی پیشتاز بودند. اما طی یک دهه، ایالات متحده با بهرهگیری از انقلاب شیل، از واردکننده نفت و گاز به یکی از بزرگترین صادرکنندگان LNG (گاز طبیعی مایع) تبدیل شد.
جنگ اوکراین، یک تغییر راهبردی عظیم در تأمین انرژی اروپا ایجاد کرد. اروپا برای جایگزینی گاز روسیه، به واردات LNG از آمریکا روی آورد. این امر، در کنار تقاضای بیسابقه در آسیا، موجب افزایش شدید قیمت گاز و برق شد.
افزایش قیمت انرژی، رقابتپذیری صنایع اروپایی را کاهش داده و فشار زیادی بر بودجههای دولتها وارد کرده است؛ که این امر، توان حمایت از فناوریهای نوین کمکربن را نیز تضعیف کرده است.
در واکنش به این وضعیت، امنیت عرضه به اولویت نخست کشورها تبدیل شده و موجب احیای صنعت هستهای در برخی کشورها و تقویت انرژیهای تجدیدپذیر در برخی دیگر شده است.
پایداری فناوری؛ نیروی محرک مالی آینده
رناتو لولیا جاکوب، رئیس استراتژی کلان، بانک Itaú Unibanco:
«نوآوری فناوری، مهمترین نیروی تحولآفرین در بخش مالی است.»
در حالیکه بیثباتی جهانی تأثیر بلندمدتی دارد، اما فناوری در حال حاضر بزرگترین محرک تغییر در بازارهای مالی است. این تغییرات فرصتهای نوینی برای بهرهوری، بینش و خدمات مالی خلق کرده و همزمان، نیازمند چابکی و انطباق ساختاری است.
برزیل بهعنوان پیشتاز مالی دیجیتال شناخته میشود. بانک Itaú تاکنون بیش از ۵۰۰ مورد کاربرد برای هوش مصنوعی مولد (GenAI) توسعه داده که بیش از ۱۰۰ مورد آن در مرحله اجرا هستند.
ما یک مدل مشتریمحور مبتنی بر راهکارهای دیجیتال را دنبال میکنیم که هم شخصیسازی خدمات را افزایش میدهد و هم تابآوری عملکردی بانک را تقویت میکند.
از اقدامات کلیدی ما، توسعه چارچوب اختصاصی GenAI و راهاندازی مؤسسه علوم و فناوری Itaú است که با همکاری دانشگاههایی مانند استنفورد و MIT، بیش از ۵۰ پروژه تحقیقاتی در زمینه هوش مصنوعی و محاسبات کوانتومی را پیش میبرد.
پایداری زنجیره تأمین با کمک هوش مصنوعی
یین زو، معاون اجرایی توسعه شرکت، گروه DHL:
«هوش مصنوعی، مهمترین نیروی تحولآفرین در بخش لجستیک است.»
GenAI، بهرهوری را به سطوحی بیسابقه رسانده و عملیات شرکتها را متحول کرده است. از بهینهسازی مسیرها و مدیریت موجودی در زمان واقعی گرفته تا کاهش هزینهها و رفع کمبود نیروی کار از طریق اتوماسیون.
هوش مصنوعی همچنین زمینهساز مدلهای تجاری نوین مانند «حملونقل پیشبینیپذیر» شده که بهرهبرداری از منابع را تا ۶۰٪ افزایش میدهد و مزیتی رقابتی و پایدار برای شرکتها فراهم میآورد.
مهمترین تغییر استراتژیک در واکنش به ناپایداری جهانی چیست؟
سه تحول عمده در زنجیره تأمین شکل گرفته است:
۱. تنوع جغرافیایی – شرکتها تأمینکنندگان خود را به چند منطقه گسترش دادهاند تا از وابستگی به یک کشور خاص بکاهند.
۲. شبکه چندمنبعی – تأمین یک کالا از منابع متعدد، قدرت چانهزنی و انعطافپذیری را افزایش میدهد.
۳. تابآوری مبتنی بر فناوری – استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل داده برای ارتقای دیدپذیری زنجیره تأمین و واکنش سریعتر به اختلالات.
نتیجهگیری؛ سرمایهگذاری در پایداری، راه بقا
چه در بانکداری، چه در انرژی، فناوری یا لجستیک، مدیران ارشد یک نکته مشترک را تأکید دارند: رقابتپذیری آینده، با واکنش هوشمندانه به عدم قطعیت و سرمایهگذاری در فناوری و تابآوری، شکل خواهد گرفت.