پایگاه خبری رج خبر/ اختصاصی/ بارورسازی ابرها؛ آمارسازی بدون گزارش/ داریوش یاراحمدی: وزیر نیرو اعلام کرده است که بارورسازی ابرها در آبان و آذر انجام خواهد شد و مردم آثار آن را خواهند دید. این وعده در ادامه گزارشی است که محمدمهدی جوادیانزاده، رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فناوریهای نوین آبهای جوی، چندی پیش ارائه کرد. او گفت در سال جاری ۳۷ پرواز با دو هواپیمای آنتونوف و ۵۰ پرواز با پهپاد انجام شده و ۶۲۶ ژنراتور زمینی در ۲۳ استان برای بارورسازی فعال هستند.
همچنین او عنوان کرد که برای توسعه زیرساختها و ایجاد شبکه ملی پایش جوی طی پنج سال آینده، بودجهای حدود ۷۵۰۰ میلیارد تومان نیاز است.
بارورسازی ابرها و دو سئوال
در نگاه اول این آمار چشمگیر به نظر میرسند، اما زمانی ارزشمند هستند که به این پرسشها پاسخ داده شود: سوال اول: این حجم فعالیت چه میزان بارش واقعی در حوضههایی چون زایندهرود، کوهرنگ، خراسان جنوبی، فارس و بوشهر ایجاد کرده است؟ سوال دوم: هزینه هر میلیمتر بارش تولید شده یا هر مترمکعب آب بهدستآمده از بارورسازی چه میزان بوده است؟ بدون پاسخ به این پرسشها و بدون ارزیابی علمی و تحلیل هزینه–فایده از فرایند بارورسازی امکان تشخیص مفید بودن این عملیاتها مقدور نیست.
مشکل بزرگتر آنجاست که اینگونه اظهارات میتواند توهم پربارانی ایجاد کند؛ یعنی چنین القا شود که کمبود آب با پروازها و بارورسازی حل میشود و دیگر نیازی به صرفهجویی و مدیریت تقاضا نیست. این خطا را پیشتر نیز در انتقال آب یا آب دزدی از حوضه های کارون و دز تجربه کردیم: هرچه آب بیشتری منتقل شد، بارگذاری و مصرف نیز بیشتر شد. در نتیجه، نه تنها بحران حل نشد، بلکه شدت گرفت.
از سوی دیگر، میزان موفقیت بارورسازی بسیار پیچیده و متغیر است. اگر این روش کارآمد و پایدار بود، امروز تمام کشورهای خشک جهان بهطور گسترده از آن استفاده میکردند. اما واقعیت این است که تنها چند کشور مانند امارات، چین، آمریکا و استرالیا پروژههایی محدود یا آزمایشی در این زمینه دارند. بسیاری از کشورها به دلیل بازده نامشخص، هزینه بالا و دشواریهای علمی به این شیوه تکیه نکردهاند.
بنابراین، بارورسازی نمیتواند جایگزین مدیریت تقاضا، اصلاح الگوی مصرف و شفافیت در حکمرانی آب باشد. در پایان مجدد باید متذکر شد که موفقیت این پروژهها تنها زمانی معنا دارد که دادههای واقعی از میزان بارش تولید شده و هزینههای مصرف شده در ازای آن منتشر شود. در غیر این صورت، آمار تعداد پروازها و ژنراتورها (تعداد زیاد آفتابه لگنها) هرقدر هم زیاد باشند، بیش از آنکه واقعیتی علمی و موثر باشند، فقط تصویرسازی رسانهای از موفقیت خواهند بود.