پایگاه خبری رج خبر/ اختصاصی/ هوش مصنوعی و نسل پنجم صنعت؛ رقابتی تازه در جهان/ مهدی سریرچی: چند دهه است که جهانیسازی بر محور تجارت و فناوری شکل گرفته و اقتصاد دنیا را دگرگون کرده است. اما امروز شاهد آغاز فصل تازهای هستیم؛ فصلی که در آن هوش مصنوعی و مفهوم تازهی نسل پنجم صنعت Industry 5.0 به میدان رقابت کشورها بدل شدهاند. این رقابت نه فقط اقتصادی، بلکه بهطور مستقیم ژئوپلیتیک و روابط بینالملل را هم تحت تأثیر قرار میدهد.
هوش مصنوعی: انسان در مرکز فناوری
برخلاف تصور رایج که آینده صنعت را پر از رباتهای خودکار میبیند، «نسل پنجم صنعت » قرار است انسانمحور باشد. ایده اصلی این است که فناوری باید در خدمت ایمنی کارگران، حفظ محیطزیست و تابآوری اقتصاد باشد. اروپا پیشگام این مفهوم است و میکوشد با قوانین جدید، از جمله «قانون داده» و «قانون هوش مصنوعی»، مسیر توسعهای متفاوت از آمریکا و چین طراحی کند.
جنگ چیپها و ابررایانهها
برای اجرای این چشمانداز، نیاز به چیپهای پیشرفته و ابررایانههای عظیم وجود دارد؛ و همینجا پای رقابت سیاسی باز میشود.
- آمریکا با سرمایهگذاری سنگین و محدودیت صادرات، تلاش میکند برتری خود را در بازار نیمهرسانا حفظ کند.
- چین بهدنبال خودکفایی در چیپ و داده است تا وابستگیاش به غرب کمتر شود.
- اروپا با «قانون چیپ» و حمایت از تولید داخلی، میخواهد از قافله عقب نماند.
- کشورهای آسیایی مثل ژاپن و کره جنوبی نیز برنامههای بزرگ برای تولید نسل تازه تراشهها دارند.
قانونگذاری؛ سه مسیر متفاوت
رقابت فقط در تولید سختافزار نیست؛ در عرصه قانونگذاری هم هر قدرتی میخواهد قواعد جهانی را خودش بنویسد.
- اتحادیه اروپا با تصویب «قانون هوش مصنوعی» سختگیرانهترین مقررات را وضع کرده و استفاده از برخی فناوریهای پرخطر را ممنوع کرده است.
- آمریکا به جای قانون الزامآور، چارچوبهای راهنما ارائه داده و به شرکتها آزادی عمل بیشتری داده است.
- چین هم با مقررات داخلی مخصوص به خود، فضای هوش مصنوعی را در کنترل دولت نگه داشته است.
نتیجه آنکه جهان به سمت مجموعهای از قوانین پراکنده میرود که میتواند کار را برای شرکتها و مصرفکنندگان سختتر کند.
خاورمیانه و جنوب جهانی؛ بازیگران تازه
جالب آنکه این رقابت فقط بین قدرتهای بزرگ نیست. خاورمیانه هم وارد میدان شده است. نمونهاش سرمایهگذاری ۱.۵ میلیارد دلاری مایکروسافت در شرکت اماراتی G42 است که هدف آن تبدیل امارات به قطب هوش مصنوعی منطقهای است. این حرکت نشان میدهد جنوب جهانی هم میتواند در آینده نقشآفرین باشد، البته زیر ذرهبین حساسیتهای قدرتهای غربی.
فرصتها و تهدیدها
نسل پنجم صنعت فرصت بزرگی برای ایجاد مشاغل جدید، کاهش آلودگی و افزایش بهرهوری دارد. اما در عین حال، خطرهایی مثل تکهتکه شدن قوانین جهانی، گرانی چیپها و افزایش هزینههای فناوری هم جدی است. اگر هر کشور ساز خودش را بزند، ممکن است آیندهای پر از محدودیت و بیاعتمادی پیش روی ما قرار گیرد.
سخن پایانی
هوش مصنوعی و صنعت ۵.۰ دیگر فقط موضوع مهندسان و متخصصان فناوری نیستند. اینها به ابزاری برای قدرتنمایی کشورها تبدیل شدهاند. پرسش اساسی این است: آیا جهان میتواند بر سر قواعد مشترک به توافق برسد یا ما وارد دورهای از رقابت بیپایان و تکهتکه شدن فناوری خواهیم شد؟
پاسخ این پرسش سرنوشت اقتصاد و سیاست قرن ۲۱ را رقم خواهد زد.
یک پاسخ
مطلب بسیار آموزنده و دقیق بود