پایگاه خبری رج خبر/ اختصاصی/ سواد مالی و نقشی فراتر از مدرسه: سواد مالی مهارتی حیاتی است که میتواند فراتر از بهزیستی مالی فردی، بر ثبات اقتصادی گستردهتر و مشارکت در آن نیز تأثیرگذار باشد، بهویژه در اقتصاد جهانی امروز. آموزش گروههای آسیبپذیر بزرگسال معمولاً با چالشهایی همراه است، از جمله محدودیتهای بودجهای و اولویتهای متعددی که بزرگسالان با آن روبهرو هستند.
اما تحقیقات نشان میدهد که آموزش مالی در مدارس نه تنها میتواند دانشآموزان را توانمند سازد، بلکه این آموزشها میتواند به والدین آنها نیز منتقل شود. چنین رویکردی میتواند به بهبود سواد مالی در خانوادهها منجر شود و از این طریق توانمندسازی اقتصادی در سطح جامعه را نیز تقویت کند.
پژوهش درباره آثار آموزش مالی
در سال ۲۰۲۳، نتایج پژوهشی را منتشر کردم که در آن آثار یک برنامه آموزش مالی در مدارس بررسی شد. این برنامه از سال ۲۰۱۶ برای دانشآموزان پایههای نهم تا یازدهم در شش منطقه شهری کشور پرو آغاز شد. محتوای آموزشی این برنامه در قالب دروس رسمی گنجانده شده بود و با دفترچههای کاری ویژهای که موضوعاتی مانند بودجهبندی، محصولات مالی و مصرف مسئولانه را پوشش میدادند، پشتیبانی میشد.
معلمان آموزشهای کامل و منابع لازم را دریافت کردند تا بتوانند این برنامه را طی ۱۶ تا ۳۲ ساعت، بسته به پایه تحصیلی، بهطور مؤثر تدریس کنند. مدارس بهطور تصادفی انتخاب و به دو گروه تقسیم شدند: گروهی که برنامه را اجرا کردند و گروهی که بهعنوان گروه کنترل عمل کردند.
این برنامه آموزش مالی باعث افزایش قابلتوجهی در سواد مالی دانشآموزان شد. نمرات آزمون خروجی سواد مالی در میان دانشآموزان گروه آزمایش، در مقایسه با گروه کنترل، بهطور معناداری افزایش یافت. همچنین این برنامه منجر به تغییرات محدود اما ملموسی در میزان خودمختاری مالی و مهارتهای مالی دانشآموزان شد.
اما آیا این آموزشها به والدین نیز منتقل شدهاند؟ این مطالعه نشان داد که آموزش مالی میتواند اثری موجی بر والدین دانشآموزان داشته باشد. با بررسی بیش از ۲۰ هزار دانشآموز و سوابق اعتباری بیش از ۱۰ هزار والد، این پژوهش نشان داد که دانشآموزان میتوانند حاملان دانش مالی ارزشمندی باشند و این امر بهویژه برای خانوادههای کمدرآمد سودمند است.
سواد و ۴ فایده قابلتوجه در خانوادهها
نتایج پژوهش من نشان داد که آموزش مالی در مدارس بهطور کلی تأثیر متوسطی بر رفتارهای مالی والدین دارد، اما این اثرات در خانوادههای کمدرآمد قابلتوجهتر و عمیقتر هستند.
در واقع، چهار نتیجه قابلتوجه در خانوادههایی که در برنامه شرکت داشتند، دیده شد، با اینکه خود والدین مستقیماً در این برنامه حضور نداشتند:
کاهش ریسک نکول بدهی
احتمال عقبافتادن والدین در بازپرداخت وام یا سایر صورتحسابها ۲۶٪ کاهش یافت. این موضوع نشان میدهد که قرار گرفتن فرزندان در معرض آموزش مالی ممکن است به بهبود غیرمستقیم مهارتهای مدیریت مالی والدین منجر شده باشد.
بهبود امتیاز اعتباری
میانگین امتیاز اعتباری والدین دانشآموزان ۵٪ افزایش یافت. این امر نشاندهنده رفتاری مسئولانهتر و آگاهانهتر در امور مالی پس از شرکت فرزندان آنها در دوره آموزش مالی است.
افزایش سطح بدهی – به شکلی مسئولانه
دادهها نشان دادند که سطح بدهی جاری والدین ۴۰٪ افزایش یافته است. این افزایش ممکن است در ظاهر منفی به نظر برسد، اما در واقع بیانگر بهبود دسترسی به اعتبار است – که اگر بهدرستی مدیریت شود، یکی از ارکان مهم تحرک اقتصادی محسوب میشود.
مشارکت بیشتر دختران
در خانوادههایی که دخترانشان در برنامه شرکت داشتند، مزایای ویژهای مشاهده شد؛ از جمله افزایش ۶.۷٪ در امتیاز اعتباری و کاهش ۲۸٪ در نکول بدهی. این یافتهها نشاندهنده تأثیر خاص جنسیتی آموزش مالی بر خانوادههاست و حاکی از آن است که در بسیاری از خانوادهها، دختران نقش پررنگتری در تصمیمات مالی ایفا میکنند و ممکن است بر انتخابهای مالی خانواده تأثیر بیشتری نسبت به پسران داشته باشند.
اثر موجی سواد مالی بر سیاستگذاری
این یافتهها پیشفرضهای سنتی در مورد آموزش مالی – که معمولاً بر انتقال دانش از والدین به فرزندان تمرکز دارد – را به چالش میکشد. در عوض، این برنامه در پرو نشان داد که زمانی که کودکان سواد مالی کسب میکنند، میتوانند به شکل ناخواسته اما مؤثری، آموزشدهنده والدین خود شوند و این امر به تغییرات مثبتی در نگرش خانواده به امور مالی منجر شود.
شواهد گردآوریشده از این پژوهش، بینشهای ارزشمندی برای سیاستگذاران فراهم میکند. این یافتهها نشان میدهد که سواد مالی، اثر موجی دارد که از کلاس درس فراتر میرود. بنابراین، ادغام آموزش مالی در برنامه درسی مدارس میتواند راهبردی مقرونبهصرفه و مؤثر برای توانمندسازی اقتصادی گستردهتر باشد.
چنین راهبردی میتواند منافع اقتصادی بلندمدتی برای مناطقی داشته باشد که در آن مشارکت بزرگسالان در آموزش مالی محدود است. با عبور از موانع رایج آموزش بزرگسالان مانند کمبود وقت و منابع، این رویکرد میتواند موجب نفوذ مؤثرتر دانش مالی در جوامع شود.
این رویکرد همچنین با اهداف جهانی، از جمله اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDGs) در راستای ارتقای شمول اقتصادی، همسو است و نشان میدهد که آموزش مالی در مدارس میتواند سرمایهگذاری راهبردی و کارآمدی در اقتصاد گستردهتر باشد.
در دنیایی که با پیچیدگیها و عدم قطعیتهای مالی روبهروست، ادغام آموزش مالی در ساختار درسی مدارس میتواند نسل آینده را به ابزارهای لازم برای توانمندسازی مالی مجهز کند. این کار تضمین خواهد کرد که رشد و ثبات اقتصادی، تمام بخشهای جامعه – از کلاسهای درس و خانهها تا جوامع – را دربر بگیرد.